Stempel: een afdruk met betekenis
Een stempel is een gereedschap waarmee je een afdruk in inkt of materiaal maakt, en ook de afdruk zelf. Figuurlijk is het een kenmerk dat iets draagt.
Een stempel is een gereedschap dat een afdruk achterlaat in inkt of in materiaal. Wie zijn stempel op iets drukt, geeft het zo zijn eigen kenmerk dat iedereen kan zien van wie het komt. Het woord is hetzelfde voor gereedschap en afdruk.
- Gereedschap voor een afdruk. *De ambtenaar zette zijn stempel op het formulier.*
- De afdruk zelf. *Op het zegel staat een duidelijk stempel.*
- Persoonlijk kenmerk. *Dit gebouw draagt het stempel van de architect.*
Vormen en samenstellingen
| Vorm | Woord | Toelichting |
|---|---|---|
| Enkelvoud | de stempel / het stempel | Beide worden gebruikt; de stempel voor het gereedschap. |
| Meervoud | de stempels | Gewoon -s. |
| Verkleinwoord | het stempeltje | Een kleine afdruk. |
| Werkwoord | stempelen | Ik stempel, ik stempelde, gestempeld. |
| Samenstelling | poststempel | Afdruk op een brief. |
Zo gebruik je het in een zin
- Je moet het paspoort laten afstempelen.Een stempel van een instantie.
- Hij drukte zijn stempel op de hele vergadering.Figuurlijk: sterk invloed uitoefenen.
- Het poststempel toont de datum van verzending.Samenstelling met post.
Stempelen in de taalgeschiedenis
Het werkwoord stempelen heeft een bijzonder verleden. In Nederland en België betekende *gaan stempelen* in de twintigste eeuw dat je je meldde voor een werkloosheidsuitkering, omdat je kaart bij elk bezoek werd afgestempeld. De uitdrukking klinkt nu ouderwets maar is nog bekend bij ouderen. Een stempel kan dus voor gezag staan: zonder stempel is een document vaak niet geldig, en een brief zonder poststempel is nooit verzonden.
Is het de stempel of het stempel?
Beide komen voor. Voor het gereedschap is de stempel gangbaar, voor het figuurlijke kenmerk vooral het stempel.
Wat betekent zijn stempel drukken op iets?
Er een persoonlijk, zichtbaar kenmerk aan geven en zo de richting bepalen.