Portret: wat is het en hoe verschilt het van een foto?
Een portret is een afbeelding van een persoon, waarbij vooral het gezicht en de uitdrukking centraal staan. Het kan een schilderij, tekening of foto zijn.
Een portret is een afbeelding van een bepaald persoon, gemaakt om hem of haar herkenbaar en liefst ook levendig vast te leggen. Een goed portret toont niet alleen hoe iemand eruitziet, maar ook hoe iemand is. Het woord geldt voor schilderijen en tekeningen, maar net zo goed voor een foto of een tekstschets.
- Afbeelding van een persoon. *Het portret van de burgemeester hangt in de raadzaal.*
- Levendige beschrijving. *De krant publiceerde een portret van de nieuwe directeur.*
- Evenbeeld, sprekend gelijkend. *Hij is het portret van zijn vader.*
- Staand beeldformaat (fotografie). *Houd je telefoon rechtop voor een portretfoto.*
Vormen en samenstellingen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het portret | Onzijdig woord. |
| Meervoud | portretten | Met -en. |
| Verkleinwoord | portretje | Ook: een portretje van de kinderen. |
| Samenstelling | portretfotograaf | Ook portretschilder, zelfportret. |
| Werkwoord | portretteren | Hij portretteerde zijn buren. |
Portret in de praktijk
- Het portret van de koning hing in elk klaslokaal.Neutraal, schrijftaal en spreektaal.
- Zij is het levende portret van haar moeder.Figuurlijk: heel sterk gelijkend.
- Het blad schetst een scherp portret van de schrijver.Journalistiek: een beschrijving in woorden.
Van Rembrandt tot selfie
Het woord kwam via het Frans (*portrait*) in het Nederlands; het gaat terug op het Oudfranse *portraire*, ‘tekenen, afbeelden’. In de Nederlandse kunst is vooral het groepsportret beroemd: het schuttersstuk, waarop leden van een schutterij samen poseren. De Nachtwacht van Rembrandt is daar het bekendste voorbeeld van. Wie meebetaalde aan het schilderij, wilde ook goed zichtbaar zijn. Het zelfportret kreeg eeuwen later een moderne opvolger in de selfie.
Is een portret altijd een schilderij?
Nee. Je kunt ook een tekening, foto, beeldhouwwerk of zelfs een geschreven schets een portret noemen.
Zeg je portret of portrait?
In het Nederlands schrijf je portret. Portrait is Frans en Engels.