Overste: de leidinggevende in klooster of leger
Een overste is een leidinggevende, vooral het hoofd van een klooster of een geestelijke orde. In het leger is het informeel de aanspreektitel van een luitenant-kolonel.
Een overste staat boven anderen. Het woord is een overtreffende trap van 'over' en betekent dus letterlijk 'de bovenste in rang'. Daardoor past het bij kloosters, militaire eenheden en traditionele organisaties.
- Hoofd van een klooster. *De overste riep de zusters bijeen.*
- Militaire aanspreektitel. *Overste, de troepen zijn gereed.*
- Bovenste (verouderd). *De overste verdieping.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de overste | Mannelijk of vrouwelijk. |
| Meervoud | oversten | Alle oversten kwamen samen. |
| Vrouwelijk | moeder-overste | Hoofd van een nonnenklooster. |
| Samenstelling | kloosteroverste | Ook: generaal-overste. |
Overste in een zin
- De overste gaf de novicen toestemming om te vertrekken.Kerkelijk register.
- Overste Jansen gaf het bevel tot de mars.In het leger een aanspreektitel.
- De oversten van de orde kwamen in Rome bijeen.Meervoud; plechtig.
Een overtreffende trap die een zelfstandig woord werd
Het woord is gevormd van het voorzetsel *over* met de uitgang *-ste*, zoals in *bovenste* en *onderste*. In het Nederlands bleef alleen de betekenis 'hoogste in rang' over. In het kloosterleven staat de overste boven de non of monnik. In het leger werd 'overste' de informele aanspreektitel voor wie luitenant-kolonel is; daarom hoor je het ook als losse aanspreekvorm.
Is overste een rang?
In het leger is het een gangbare aanspreektitel voor een luitenant-kolonel; in kloosters is het een functie.
Is het woord ouderwets?
Het klinkt traditioneel, maar in kloosters en bij de krijgsmacht wordt het nog gebruikt.