Kompas: de naald die naar het noorden wijst
Een kompas is een instrument met een magnetische naald die naar het magnetische noorden wijst. Figuurlijk is een kompas een richtsnoer.
Het kompas wijst de weg. De naald volgt het aardmagnetisch veld en wijst naar het magnetische noorden, wat niet precies hetzelfde is als het geografische noorden. Zeevaarders vertrouwden eeuwenlang op dit simpele instrument.
- Instrument voor richting. *Met het kompas vonden ze de hut.*
- Richtsnoer (figuurlijk). *Zijn morele kompas liet hem niet in de steek.*
- Kompas kwijt zijn. *Na het ontslag was hij zijn kompas kwijt.*
Vormen en samenstellingen
| Eigenschap | Vorm | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het kompas | Onzijdig. |
| Meervoud | kompassen | Met -en. |
| Verkleinwoord | kompasje | Klein kompas. |
| Samenstelling | kompasnaald | Ook windroos. |
| Verwant | richting | Algemener. |
Zinnen
- Zonder kompas verdwaal je gemakkelijk in het bos.Praktisch.
- Hij is zijn morele kompas kwijt.Overdrachtelijk.
- Het kompas wees naar het noorden.Beschrijvend.
Een woord met een zin voor richting
Het woord komt van het Italiaanse *compasso*, dat ook een passer of maat kon betekenen. De naald wijst naar het noorden; wie het zuiden zoekt, loopt de andere kant op. Naast die twee staan ook het oosten en het westen op de windroos. De Nederlandse spelling is kompas, het Engelse woord is compass. In China wordt het kompas al heel lang gebruikt; in Europa duikt het vanaf de twaalfde eeuw op. Door de afwijking tussen magnetisch en geografisch noorden corrigeren navigators hun koers nog altijd.
Waarom wijst een kompas naar het noorden?
De naald volgt het aardmagnetisch veld; dat ligt bij benadering langs de noord-zuidlijn.
Wat is een moreel kompas?
Een innerlijk richtsnoer dat iemand helpt goed en kwaad te onderscheiden.